رودان، بهشت من است
رودان منطقه ای سر سبز و خرم و آباد باد با ۷۰۰۰ کیلومتر مربع وسعت در جنوب شرقی ایران در
فاصله ی ۱۰۰ کیلومتری بندرعباس واقع شده است.
تا کنون راجع به رودان مطلبی به صورت مکتوب نوشته نشده است و یا اگر هم مطلبی یا کتابی
بوده در اثر هجوم بیگانگان از بین رفته . البته به طور پراکنده اسمی از رودان که در گذشته به نام
( رودکان)شهرت داشته در سفرنامه های ( مقدسی ) ، ( اصطخری ) ، ( ابن بطوطه ) و کتاب
( سرزمین های خلافت شرقی ) تالیف لسترج و ( بندرعباس و خلیج فارس ) نوشته سدید
السلطنه کبابی و هم چنین لغت نامه مرحوم دهخدا آمده است .
باد بالا : از طرف مشرق رودان می وزد احتمالا دنباله بادهای ۱۲۰ روزه سیستان می باشد.هوا به
شدت سرد می شود.
باد لوار(lavar) یا آتش باد: در فصل تابستان از جنوب غربی ه منشا آن صحرای عربستان است می
وزد بر گرمی سوزندگی و خشکی هوا می افزاید.
باد شمال: از سمت شمال می وزد و هوا را نسبتا سرد می نماید.
باد سهیلی یا سواحلی: از جانب بندرعباس می وزد و در هشت ماه از سال این باد در منطقه می وزد.
این رودخانه از دو شاخه زیارت علی و شیرین تشکیل شده . وسعت کل حوزه آب ریز آن ۶۵۰۰
کیلومتر مربع و بلند ترین نقطه آن ۲۷۵۰ متر از سطح دریا ارتفاع دارد. شاخه های این رودخانه از
کوه های
"سرگزیچ" و "عالی جمال" و "پاسفید" و "سروستان" در شمال و "شاه احمدی" در شمال غرب
سرچشمه می گیرد. این رود با الحاق چند شاخه فرعی دیگر در ناحیه نازدشت تشکیل "رودخانه
بر" را می دهد .رودخانه بر در مقابل آبادی "بادرگ"(badereg) وارد "رودخانه دژ" می شود.
رودخانه بر و رودخانه دژ پس از یکی شدن و گذشتن از مسیلهای کوهستانی و دریافت رودخانه
"دلدل"
(doldol) وارد شهر دهبارز می شود و در اینجا به نام رودخانه رودان نامیده می شود. رودخانه
جغین از ارتفاعات شمالی بشاکرد سرچشمه می گیرد و پس از عبور از دشت های منوجان و
توکهور(tukahur) به رودخانه رودان ملحق شده و پس از پیوستن در قسمت های جنوب وغرب
روستای برنطین به نام رودخانه میناب به طرف جنوب جریان می یابد.
منابع آب:
همان طور که از اسم رودان مشخص است و اسم قدیم آن "رودکان" بوده است آشکار است که
رودان معدن آبها و جایگاه رودخانه ها است.
دو رود مهم در جنوب شرقی و شمال و قسمت غربی وارد دشتهای رودان می شوند. این دو رود
عبارتند از رودخانه های جغین و آبنما.
منبع اصلی رودخانه کوه شاه واقع در جبال بارز است و در مسیر راه به چند رودخانه دیگر ملحق
شده و از رودخانه معروف به دزدی دیگر مصادف به رود دیگری نمی شود. از رودخانه دزدی به
بلوک رودان آمده واز آنجا به امتداد شش فرسنگ گذشته وارد جلگه میناب می شود.
در حال حاضر تمامي اهالي رودان مسلمان وشيعه مذهب هستند وفقط تعداد بيست و هشت نفر
مهاجر زرتشتي وجود دارد. به نقل از کتاب "رودان بهشت جنوب" ولي در سالهاي اخبر تعدادي از
مهاجرين افاغنه اهل سنت در رودان ساکن شده اند
و همچنين در اين باره در کتاب "روضته الصفا" آمده است: رودان چون در بين کوهستان هاي بزرگ
قرار گرفته و در قرن چهارم(ه،ق) از جنگل هاي انبوه پوشيده بود در زمان فتوحات اسلامي
زرتشتيان آنجا را پناهگاه خود قرار داده بودند. فقط پادشاهان صفاري توانستند اين ناحيه را مسخر
ساخته و تابع اسلام سازند
طبق شواهد مي توان عمر تمدن در منطقه را همپاي تمدن تازه کشف شده در جيرفت تخمين زد
يعني بين ده تا پنج هزار سال پيش
بارز ترين نمنونه اين ادعا وجود سنگ نوشته هايي به زبان هاي هيروگليف وزبان ميخي در منطقه
است که طبق نظر کارشناسان به عصر تمدن عيلامي وآشوري مي رسد
و همچنين وجود قبرهايي که نوشته هايي به زبان ميخي بروي آنها نوشته شده است
در حال حاضر اطلاعات چنداني از اين دوره تاريخي در دست نيست و قديميترين کتابي که در باره
رودان و کوه هاي اطراف آن صحبت نموده کتاب "حدود العالم من المشرق الي المغرب"است که
نويسنده آن نامشخص مي باشد
در اين کتاب راجع به کوه هاي اطراف رودان چنين نوشته شده است:
يکي از آن کوه ها کوه فج خوانند اندر ميان بيابان و درازاي او از درياست و تا حدود جيرفت و آن
هفت کوه است به يکديگر پيوسته و هر کوهي از آن هفت کوه مهتري دارد و عامل سلطان
اندر آن کوه نشود و آن مهتران هرسالي مقاطعه هر کوهي گرد کنند و بفرستند و اين هفت يکديگر
را اطاعت ندارند و مردمان آنکوه را "کوفجيان" خوانند و ايشان را زباني است خاصه و جايي است با
نعمت بسيار و سخت استوار است و آن را به لشگر نتوان گشودن مغون،گلاشکرد،کومين"کميز" و
بهره کان شهرک هايي هستند خرد وبزرگ
در فارسنامه ناصري آمده است :
رودان و احمدي از گرمسيرات فارس است . در اصل دو بلوك بود و سالهاست در تحت كلانتري و
ضابطي يك نفر برقرار گشته ميان جنوب و مشرق شيراز افتاده است . محدود است از جانب
مشرق به بلوك بشاكرد و از شمال به نواحي جيرفت كرمان و از جانب مغرب به نواحي سبعه و از
سمت جنوب به نواحي بندرعباس .
هواي تابستانش گرم است و نخل و نارنج و نارنگي را بسيار نيك پرورانند محصولش گندم و جو و كمي برنج
و نيل را از گياه وسمه به عمل آورند و از نيل هندي كم بهاتر است . آبش از رودخانه تامين مي
شود و بيشتر اين نواحي كوهستان است و دو جلگه مختصري دارد . انواع شكارها در اين بلوك
( رودان و احمدي ) خصوصا درّاج فراوان است و قصبه آنرا دهبارز گويند . و عموم خانه هاي اين
دو بلوك از چوب و شاخ و برگ نخل است مشتمل بر 21 ده آباد است .
مرحوم سديد السلطنه كبابي در كتاب بندر عباس و خليج فارس راجع به رودان مي نويسد :
بلوك رودان و احمدي از گرمسيرات فارس است در اصل دو بلوك بود و سالها در تحت كلانتري و
ضابطي يك نفر برقرار گشته است . ميانه جنوب و مشرق شيراز افتاده است . درازاي آن از قريه
احمدي تا سندرك
از 30 فرسخ بگذرد و كلانتر آن تا 25 سال پيش غلامرضا و پيش از آن عبدالله خان و پيش از او
ابراهيم خان پدر عبدالله خان بود . قصبه آنرا دهبارز گويند .عموم خانه اي اين دو بلوك از چوب و
برگ خرماست و اين بلوك مشتمل بر 21 ده آباد است :
بيكاه – جغين – خراجي – رودخانه دزدان - فارياب – قلعه كميز – گدار انجير – كوچندر – برنطين –
سرني – گشوئيه – كهن بالا – معزآباد – كندر
تاريخ رودان :
وجود سنگ نبشته هاي ميخي و تصويري ( هيروگليف ) در منطقه باد افشان رودان حاكي از
تمدن دير پاي رودان مي باشد كه طبق نظر كارشناسان سازمان ميراث فرهنگي به عصر ايلامي و
آشوري مي رسد . قبل از روي كار آمدن پادشاهان ساساني سدي طبيعي و نسبتا مرتفع در محلي
كه اكنون تبركن گفته مي شود وجود داشته دكه آب رودخانه پس از پر شدن كامل از بالا سرازير
شده و به دشت ارموز مي رود . اين سد در زمان ساسانيان به دست مهندسين و كارگران در زمان
هرمز پادشاه ساساني خراب شده است . جلگه اي كه بعدها بنا شده به نام هرمز مشهور بوده
است . قبرهاي قديمي و خانه هاي سنگي در اطراف كوهها نشانه اي از زندگي دور از مركز بوده
است . در زمان تيمور لنگ كوركاني پسرش اميرزاده محمد به اين حدود حمله كرده بطوريكه شرف
الدين علي يزدي مي نويسد : هفت قلعه را خراب كرده است . قلعه مينا در هرمز كهنه – قلعه
تنگ زندان – قلعه تازيان – حصار شميل – قلعه منوجان – قلعه تزرك – قلعه تازيان .
پس از حمله لشكريان تيمور حاكم هرمز كهنه فرار مي كند و خود را به جزيره اي در بندرعباس
مي رساند و آن جزيره به يادبود هرمز كهنه نيز جزيره هرمز مي نامند و ملوك هرمز در اين جزيره
به حكومت رسيدند .
از دوران های گذشته تا به امروز ناحیه رودان دارای نام های گوناگون بوده است.
برخی از این نام ها به ترتیب از این قرارند:
آرامیس و آریس که در زمان مقدونیان آمده است
راغان و رودکان که این نام ها در زمان عباسیان به این ناحیه گفته شده است.
تفرجگاه های مذهبی :
زیارتگاه سید سلطان محمد (( پیرچوگان )) : یکی از مهمترین زیارتگاههای رودان است که همه
ساله بویژه در ایام نوروز تعداد زیادی از عاشقان اهل بیت عصمت وطهارت جهت زیارت برادر حضرت
امام رضا(ع) راههای دور ونزدیک را پشت سر می گذارند وبا عشقی وافر ایام خوشی را در
روستای زیارتی پیر چوکان سپری می نمایند.این مکان مذهبی در42کیلومتری ودر مسیر جاده
رودان به رودخانه واقع می باشد.
زیارتگاه شاه قطب الدین حیدر: نیز یکی از مهم ترین زیارتگاههای رودان است که یکی از قطب های
مذهبی در ایام سال می باشدوتعداد زیادی از عاشقان اهل بیت را در طول هفته به سوی خود می
کشاند ویکی از مراکز گردشگری شهرستان رودان می باشد.این مکان مذهبی در فاصله
3کیلومتری
از مرکز شهر واقع شده است . امامزاده شاه قطب الدین حیدر یکی از نوادگان امام موسی کاظم
می باشد.
آثار تارخی رودان
سنگ نوشته های باد افشان : درمنطقه ای به همین نام ودر فاصله 15کیلومتری شمال
شهرستان رودان بر روی سنگهای ستبر کلماتی با خط میخی و نقاشی های بدیع وجلوه گری
نکاشته شده که به عقیده کارشناسان، بازگشتی به دوران تمدن عیلامی دارد.
قلعه کمیز: درفاصله 12کیلومتری شرق شهرستان رودان قلعه ای که نشان هویت وپایمردی مردم
ای سامان است، چشم هر بنده ای را به خود جلب می کند این قلعه تاریخی به علت عدم توجه
روبه ویرانی می باشد مهمترین اقوام در مورد قلعه کمیز خبر از نبردهای متعدد قوم بارز با دشمنان
خارجی می دهد با این حال مهمترین منطقه گردشگری شهرستان رودان می باشد.
قلعه دختران: این قلعه در فاصله 5کیلومتری شمال دهبارز ومنتهی الیه کوی گرم واقع است، این
قلعه که در حال حاضر به ویرانه ای مبدل شده به وسیله سنگهای بزرگی بنا گردیده که وجود
سنگرهای سنگی متعددی در اطراف قلعه وغاری
در پایین آن نشان دقت وتوجه خاص ساکنان قلعه به بالا بردن ضریب امنیتی پناهگاهشان می
باشد.گفته می شود این قلعه توسط دختر یکی از بزرگان اقوام گذشته رودان اداره می شده است .
گو آهن : درنخلستانهای مرکزی شهر رودان ودرمکانی با همین نام، سنگهایی با ترکیب آلیاژهای
مختلف کشف گردیده که مبین صنعت فلز کاری در دوران گذشته می باشد. عقیده عمومی براین
است که در این مکان کارگاه بزرگ فلز کاری جهت ساخت وسایل وابزار جنگی دایر بوده است.
قبرستان گبرها:درسراسر رودان آثار زیادی از گورهایی به چشم می خورد که با کلمات وخطی
شبیه به میخی هر بیننده ای را به عمق تاریخ گذشته رودان راهنمایی می نماید، به گفته پیشینیان
این قبرستانها مربوط به ساکنان اولیه این خطه بوده وهزاران سال نیز قدمت دارند. در روستاهای
سرجوئیه ، زیارت سید سلطان محمد وبخشی از منطقه رودخانه این آثار به خوبی مشهود است.
گردشگاههای رودان
پل رودخانه آبنما: پلی ساخته دست بشر امروزی ورودخانه زلالی که از زیر آن جاری می باشد، این
مکان در12کیلومتری شمال شهر رودان واقع است.
نازدشت : در فاصله 65 کیلومتری شمال شهرستان رودان ودر همسایگی استان کرمان باغهای
زیبای ناز دشت چلو خاصی را به منطقه داده است. خاندان منحوس پهلوی در این مکان اقدام به
ساختن کاخ عظیمی نموده اند، باغ ناز دشت جهت شادابی نیاز به توجه بیشتر مسئولین دارد،
کلکسیونی از انواع مرکبات وارقام مرغوب پرتقال – نارنگی وگریپ فروت از جمله محصولات باغ
زیبای نازدشت می باشد.
کهنو بالا : کمی پایین تر از پل زیبای آبنما منطقه ای به نام فوق با داشتن قنات های جاری از آب
زلال وباغهای انبه ولیمو ترش گردشگاه زیبایی ازبوجود آوردهاست. به یقین تفرج در رودان بدون
ماندن در کهنو بالا خالی از لطف وصفا می باشد.
فربوری : به طور حتم یکی از بهترین گردشگاههای رودان محسوب می شود ایجاد باغات بسیاری
دل انگیز با آب چشمه ودر دل کوه زیبای خیال انگیزی به این منطقه که در فاصله 21کیلومتری
شرق دهبارز واقع شده است. وجود آبشارهای زیبا از جمله دیدنیهای فربوری می باشد.
آبشار کرون : این آبشار درمنطقه کوهستانی باد افشان در 27کیلومتری در مسیر جاده رودخانه
ورودان واقع می باشد ویکی از پر آب ترین منطقه رودان محسوب می گردد.